
de Volkskrant
23 juni 2018 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: narcisten herken je aan hun dikke, volle wenkbrauwen.
Van wie komt die claim?
Narcisten - mensen die zichzelf excessief belangrijk vinden en voor dat zelfbeeld achteloos anderen opofferen - kun je aan hun wenkbrauwen herkennen. Dat menen althans psychologen van de universiteit van Toronto: zijn de wenkbrauwen opvallend vol en weelderig, dan zit er waarschijnlijk een narcist tegenover je. Handig om ze eruit te pikken tijdens een sollicitatiegesprek bijvoorbeeld. 

Het nieuwtje kreeg in Nederland veel aandacht, onder meer met berichten van De Telegraaf, Metro, RTL Nieuws en Panorama.
Klopt het?
Voorop staat dat er geen officieel gediagnosticeerde narcisten aan het onderzoek te pas kwamen. In plaats daarvan verzochten de Canadezen een kleine veertig psychologiestudenten van hun eigen universiteit een vragenlijst in te vullen die hun narcistische neiging zou moeten weerspiegelen, de zogeheten Narcissistic Personality Inventory (NPI). Scores boven de 30 zouden zorgelijk zijn, maar slechts een handvol studenten zat daarboven. De meesten scoorden normaal, waarbij sommigen hooguit wat meer narcistische trekjes durfden toe te geven dan anderen. 

Vervolgens gingen alle studenten met hun gezicht op de foto. Aan tientallen buitenstaanders de taak om aan de hand van de foto's in te schatten hoe narcistisch elke student leek te zijn. En jawel, dat lukte: gemiddeld genomen kenden de beoordelaars méér narcistische trekjes toe aan de gezichten van studenten die ook daadwerkelijk iets hoger scoorden op de test, dan je op basis van toeval zou verwachten. Gumden de wetenschappers ogen of wenkbrauwen weg, dan was ook het effect weg. 

Toch maakt het resultaat geen indruk op hoogleraar methodologie Jelte Wicherts van de universiteit van Tilburg. Want de beoordelaars maakten zo vaak fouten dat het uiteindelijke effect maar klein was: slechts 0,2 procent van de correct herkende narcistische trekjes viel aan de wenkbrauwen toe te schrijven. 'Ik zou zeggen: Doorlopen a.u.b., er is weinig te zien hier!', schrijft Wicherts in een reactie. 'Je kunt met zo'n lage gemiddelde prestatie niet redelijkerwijs stellen dat wenkbrauwen iemands narcisme weggeven.' 

Wat de vondst extra verdacht maakt, voegt Wicherts toe, is dat de Canadese onderzoekers nergens vooraf hebben aangegeven hoeveel proeven ze draaiden: zo valt bijvoorbeeld niet te controleren of ze veel meer mensen de foto's lieten beoordelen en alleen de 'succesvolle' rondes tonen die toevallig een resultaat gaven.
Eindoordeel?
Dat mensen narcisten herkennen is niet vergezocht, maar met de wenkbrauwen heeft het waarschijnlijk niets te maken.



